Geçen gün birden aklıma geldi; artık meyve ve sebzeler eskisi gibi güzel ve o iştah açıcı tazelikte kokmuyor. Bugün market raflarını süsleyen, hepsi aynı boyda ve kusursuz görünen meyvelerin neden o eski tadı yok? Neden görüntüsüyle tadı bu kadar tezat duruyor? Bu sorunun cevabı aslında toprağın en derin hafızasında, yani ata tohumlarımızda saklı.
Bir ziraat mühendisi adayı olarak şunu söyleyebilirim ki; ata tohumu sadece “eski bir tohum” değildir. O; Anadolu topraklarının binlerce yıllık iklimine, rüzgârına ve hastalığına karşı direnç kazanmış, genetik bir başarı hikâyesidir. Bugün modern tarımda kullanılan hibrit tohumlar yüksek verim vaat etse de her yıl dışa bağımlı kalmamıza neden oluyor. Oysa ata tohumu, üreticinin kendi toprağında söz sahibi olabilmesinin bir yoludur. Bir nevi özgürlüktür.
Neden Ata Tohumlarına Dönmeliyiz?
Teknik pencereden baktığımızda; biyoçeşitlilik dediğimiz bu durum, aslında doğanın kendi içindeki zenginlik ve çeşitlilik sigortasıdır. Tek tipleşen tarım, büyük bir salgın hastalıkta tüm gıda stoğumuzun yok olması riskini taşır. Oysa yerel tohumlar, adaptasyon yetenekleri sayesinde değişen iklim koşullarına karşı çok daha dirençlidir. Üstelik bu tohumlar; kimyasal gübre ve ilaçlara duydukları ihtiyacın azlığıyla hem doğayı hem de cebimizi korur.
İşin bir de sağlık boyutu var. Modern ıslah yöntemleriyle elde edilen ürünler daha dayanıklı olabilir ama besin değerleri açısından ata tohumlarının yanına bile yaklaşamazlar. Yapılan birçok çalışmada, modern çeşitlerde vitamin ve mineral yoğunluğunun yıllar içinde düştüğü gözlemlenmiş. Bizler sadece karnımızı doyurmak değil, gerçekten beslenmek istiyorsak bu genetik mirasa sahip çıkmak zorundayız.
Geleceği Ekme Zamanı
Tohum bankalarının kurulması ve yerel yönetimlerin tohum takas şenliklerini desteklemesi harika adımlar. Ancak görev sadece kurumlarda değil; bizlerin de bilinçli tüketiciler olarak yerel üreticiyi desteklememiz gerekiyor. Küçük bir balkon saksısında bile bir ata tohumunu filizlendirmek, aslında geleceğimizi yeşertmektir.
Unutmayalım ki; biz toprağa sadece bir tohum değil, aslında geçmişin mirasını ve geleceğin umudunu ekiyoruz.
