14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla diyabet hastalığına karşı erken teşhis ve düzenli takip çağrısı yapıldı. Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Banu Ertürk, diyabetin erken fark edilmesinin önemine dikkat çekerek vatandaşları sağlık kontrollerini aksatmama konusunda uyardı.
Dünyada milyonlarca insanı etkileyen diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi veya üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucu ortaya çıkıyor. Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesiyle gelişen hastalık, kontrol altına alınmadığında kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi başta olmak üzere birçok hayati organı olumsuz etkiliyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) verilerine göre dünya genelinde 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Her 10 kişiden 4’ü ise hastalığının farkında değil. Türkiye’de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabet hastası olduğu tahmin edilirken, diyabet tanısı bulunan çocuk sayısının 30 bin civarında olduğu belirtiliyor.
Diyabetin üç farklı türü bulunuyor
Diyabet temel olarak Tip 1, Tip 2 ve gebelik döneminde ortaya çıkabilen Gestasyonel Diyabet olmak üzere üç grupta değerlendiriliyor.
Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreasta insülin üreten hücrelere zarar vermesi sonucu gelişiyor. Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde ortaya çıksa da her yaşta görülebiliyor ve yaşam boyu devam ediyor.
Tüm diyabet vakalarının yüzde 90’ından fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise vücudun insüline karşı direnç geliştirmesi veya pankreasın yeterli insülin üretememesi nedeniyle ortaya çıkıyor. Bu hastalık çoğu zaman yıllar içerisinde belirgin belirtiler vermeden ilerleyebiliyor.
Çocuklarda bu belirtilere dikkat!
Çocuklarda Tip 1 diyabetin erken fark edilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekilirken, hastalığın çocuğun beslenmesinden veya ailenin hatasından kaynaklanmadığı vurgulanıyor.
Çocuklarda aşırı su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme gibi belirtilerin dikkate alınması gerekiyor. Bu şikayetleri fark eden ebeveynlerin çocuklarını vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna götürmeleri öneriliyor.
Belirtilere kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma ya da uykuya eğilim eşlik etmesi durumunda ise acil servise başvurulması gerektiği belirtiliyor.
Tip 2 diyabet sessiz ilerliyor
Tip 2 diyabetin uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği ve bazı kişilerin hastalığı ancak kalp, böbrek, göz veya sinir sistemiyle ilgili sorunlar ortaya çıktığında öğrendiği ifade ediliyor.
Fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü, ileri yaş ve gebelikte diyabet geçirmiş olmak hastalığın risk faktörleri arasında bulunuyor.
Uzmanlar, risk grubunda bulunan kişilerin herhangi bir belirti beklemeden aile hekimlerine başvurarak kan şekeri ölçümü yaptırmalarının önemine dikkat çekiyor. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal vücut ağırlığının korunması ve tütün ürünlerinden uzak durulması da Tip 2 diyabetin önlenmesine ve geciktirilmesine katkı sağlıyor.
Bilecik’te milyonlarca tarama gerçekleştirildi
Diyabetin erken teşhisi ve takibinde aile hekimlerinin de önemli görev üstlendiği belirtiliyor. Hastalık Yönetim Platformu aracılığıyla diyabet tanısı bulunmayan vatandaşlara tarama yapılırken, tanı alan hastaların tedavi ve takip süreçleri de yürütülüyor.
2026 yılında aile hekimleri tarafından 9,6 milyon diyabet taraması gerçekleştirildi. Bu taramalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli takipleri başlatıldı. Aynı dönemde diyabet tanısı bulunan vatandaşlara yönelik 8,2 milyon izlem işlemi gerçekleştirildi.
Diyabet tanısı alan bireylerin tedavilerini ve kontrollerini aksatmaması, göz, böbrek ve ayak muayenelerini düzenli yaptırması gerektiği hatırlatılıyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında vatandaşlara erken teşhis için aile hekimlerine başvurmaları, diyabet belirtilerini dikkate almaları, sağlıklı beslenmeleri, düzenli fiziksel aktiviteyi yaşamlarının bir parçası haline getirmeleri ve tanı almaları halinde tedavi süreçlerini aksatmamaları çağrısında bulunuldu.
