Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı, 23 Aralık 1930 tarihinde İzmir’in Menemen ilçesinde yaşanan Menemen Olayları’nda şehit edilen Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay ile silah arkadaşları şehit edilmelerinin yıl dönümünde andı.
Menemen’de isyancılar tarafından şehit edilen Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay’ın sene-i devriyesi dolayısıyla bir anma mesajı yayımlayan Başkan Subaşı, Cumhuriyet’e ve onun temel değerlerine vurgu yaptı.
“SAYGI, MİNNET VE RAHMETLE ANIYORUM”
Başkan Subaşı mesajında,“Cumhuriyet değerlerine yönelik karanlık bir isyan olarak tarihe geçen Menemen Olayları’nda şehit edilen Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay ve silah arkadaşlarını saygı, minnet ve rahmetle anıyorum.” ifadelerine yer verdi.
MENEMEN OLAYI
Menemen Olayı ya da Kubilay Olayı, 23 Aralık 1930 günü İzmir’in Menemen ilçesinde meydana geldi. Askerliğini yedek subay olarak yapmakta olan öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay ile mahalle bekçileri Hasan ve Şevki, şeriat çağrısıyla başlatılan bir isyan sırasında öldürüldü. Olay, şeriat ile laiklik arasındaki mücadelenin sembolü olarak Cumhuriyet tarihinin en önemli olaylarından biri kabul edilmektedir.
Olayların ardından bölgede sıkıyönetim ilan edilmiş, General Mustafa Muğlalı başkanlığında kurulan Divanıharp’te failler yargılanarak idam dâhil çeşitli cezalara çarptırılmıştır.
OLAYLARIN GELİŞİMİ
23 Aralık 1930 sabahı Manisa’dan Menemen’e gelen, dördü silahlı altı kişi, bir camiden aldıkları yeşil sancağı sabah namazının ardından ilçe meydanına dikerek silah zoruyla çevredeki vatandaşları toplayıp isyana çağırdı. Sarıklı ve cübbeli bu kişilerin, Laz İbrahim Hoca tarafından yönlendirildiği iddia edildi.
İsyanın büyümesiyle birlikte Derviş Mehmet, kendisini “mehdi” olarak tanıtarak dini korumaya geldiklerini ileri sürdü. Arkalarında on binlerce kişilik bir halife ordusu olduğunu iddia eden isyancılar, şeriat bayrağı altında toplanmayanların cezalandırılacağını söyleyerek halk üzerinde baskı kurdu.
Eylemciler, meydana diktikleri yeşil bayrak etrafında tekbir getirip sloganlar atarken, bazı vatandaşların korku ve tehdit nedeniyle isyana boyun eğdiği öne sürüldü.
GÜVENLİK GÜÇLERİNİN MÜDAHALESİ
Olay yerine gelen Yüzbaşı Fahri Bey’in dağılma çağrısına rağmen isyancılar geri adım atmadı. Bunun üzerine durum askeri birliğe bildirildi ve Asteğmen Kubilay bir manga askerle birlikte bölgeye sevk edildi. Kubilay, askerlerinden ayrılarak isyancıları teslim olmaya ikna etmeye çalıştı.
İsyancılardan açılan ateş sonucu yaralanan Kubilay, cami avlusuna sığındı. Ancak peşinden gelen isyancılar tarafından vahşice katledildi. Yardıma koşan mahalle bekçileri Hasan ve Şevki de saldırganlar tarafından öldürüldü.
YARGI SÜRECİ VE SONRASI
Olayların duyulmasının ardından Ankara’da Mustafa Kemal Atatürk başkanlığında toplantılar yapıldı. Atatürk, yaşananları Cumhuriyet’e yönelik açık bir tehdit olarak değerlendirdi.
Menemen, Manisa ve Balıkesir’de sıkıyönetim ilan edilirken, Divanıharp’te görülen davalar sonucunda olaylara karışan çok sayıda sanık idam ve hapis cezalarına çarptırıldı. Sıkıyönetim, 1931 yılı Mart ayında kaldırıldı.
