Bilecik Valisi Nayir, “Biz bir limanız, sığınacak yeriz”
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi Salonu'nda "Tarih ve Kültür Sohbetleri" etkinliği düzenlendi. "Toplum algısında mülki idare" konulu konferansta konuşan Bilecik Valisi Ahmet Hamdi Nayir, "Biz bir limanız, sığınacak yeriz. Vatandaş için de memur için de sığınacak yeriz" dedi.
Nayir, 28 yıllık İçişleri Bakanlığı teşkilatı içerisinde 6 ilçede kaymakamlık ve 3 ilde vali yardımcılığı görevlerinde bulunduğunu, bu süre zarfında mülki idarenin değişik boyutlarını görme, anlama fırsatı bulduğunu anlattı.
"Algı, duyularımızın verilerinden bilinç edinme sürecidir”
İçişleri Bakanlığınca "Vatandaşların İçişleri Bakanlığı ve Mülki İdare Algısı"nı tespit etmek amacıyla 35 ilde 3 bin 50 kişinin katılımıyla anket çalışması yapıldığını anlatan Vali Nayir, "Algı, duyularımızın verilerinden bilinç edinme sürecidir. Zihindeki bir inşa çalışmasıdır. Gerçeklikle birebir uymayabilir. Çevreden aldığımız duyu uyarılarının zihnimizde bir deneyime dönmesidir. Algı kitaplarda böyle anlatılıyor. Gerçeklikle aynı şey değil, algı farklı olabiliyor ama gerçeklikten de çoğu zaman daha önemli bir konu. Gerçeklikle uyuşmasa da dikkate alınması gereken bir konu. Bu öneme binaen algı, son yıllarda özellikle dikkat edilen bir konu oldu. Ülkelerin, hükümetlerin, kamu kurum ve kuruluşların, özel şirketlerin bu konuya ağırlık verdiklerini görüyoruz. Kendileri hakkındaki değişik algıları anlatmaya çalışıyorlar. Bir sonraki adım olarak bu algıyı yönetmeye çalışıyorlar. Bu bir psikolojik hareket. Eğer olumlu bir algı varsa bunun devamını sağlamaya çalışıyorlar, olumsuz bir algı varsa da bunu değiştirmeye çalışıyorlar. Geçen yıl bizim bakanlıkta yapmış olduğumuz çalışmada mülki idare teşkilatı hakkında, içişleri bakanlığı hakkında nasıl bir algı var, bunu anlamaya çalışmaktı derdimiz, düşüncemiz. Olayın bir boyutunda algı var, diğer boyutunda, mülki idare var. Mülki idare nedir? diye baktığımızda en kolay tanımıyla 657’de sayılan memuriyet hizmet sınıflarından biridir. Mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı dediğimizde Valilerimiz, Kaymakamlarımız, Vali Yardımcılarımız hatta Kaymakam adaylarımız. Bu unvanı aldıktan sonra bakanlık merkezinde çalışan şube müdürlerimiz, daire başkanlarımız bu hizmet sınıfını oluşturuyor.
Mülk nedir? Adalet mülkün temelidir kavramındaki mülk bir arazi parçası, veya bir toprak parçasından ziyade devleti ifade eden bir kavramdır. Mülki idare amirliği hizmeti de bir devlet hizmetinin üst kademe yöneticiliğinin bir adı olarak bizim literatürümüze giren bir parça. Dolayısıyla eğer öyle başlarsak Devlet nedir? konusuna geliriz. Devlette çok değişik tanımlar yapılmış ama üç ana unsuru içinde barındıran bir husus. Devlet dediğimizde de bir arazı parçası, bir insan topluluğu ve bir otoritenin varlığına ihtiyaç var. Belli bir toprak parçası üzerinde yaşayan insan grubunun oluşturduğu egemen bir varlık olarak tanımlanabilecek bir yapı devlet. Bu tanıma hukuki kişiliğe sahip olmayı, devamlılığı da ilave etmek mümkün. Çok değişik tanımlar var ama vazgeçilmez olan üç husus burada dediğimiz gibi bir arazi parçası, bunun yanında bir insan topluluğu, ve bir egemen olma duygusu bunun içinde olan üç esas. Eğer egemenlik olacaksa iç ve dış düzeni sağlama da beraberinde var olacaktır. Bu devlet teşkilatına bizi götürür.
“Devlet yapısı içerisinde biz neredeyiz?”
Devlet teşkilatı dediğimiz durumda da üç kuvveti görmek mümkün oluyor. Yasama, yürütme, yargı. Buradan biz mülki idareye ulaşmaya çalışıyoruz. Devlet yapısı içerisinde biz nerdeyiz? Bunun başlığını biz devlet teşkilatı değil de devlet kabiliyetleri olarak da koyabiliriz. Devletin kabiliyetleri bunlardır. Yasama, yürütme, yargı organı. Yasama, yürütme, yargı kuvveti diye farklı kelimelerle de ifade etmek mümkün. Bu yapı anayasal bir yapıdır. Devlet yapısı anayasamızda yer alan bir yapıdır.
Mülki idare dediğimizde anayasal yapının, yürütme bölümünün taşra teşkilatını anlamamız mümkün. Merkezin taşra yapısı olduğu gibi aynı zamanda yerinden yönetimin bir parçası olan İl Özel İdarelerindeki mülki yapıyı da burada değerlendirmemiz lazım. Nasıl bir ilişki var, biz neresindeyiz, mülki idare teşkilatları olarak nerde bulunuyoruz?
Vatandaşa hizmet götüren taşra teşkilatı olarak 81 il, 919 ilçenin başında mülki idare amirlerimiz var ama politikayı belirleyen, kuralları koyan, kaynağı ayıran ve denetim yapanda bir Ankara var. Dolayısıyla biz oradan almış olduğumuz politika, kural, kaynak ve denetim üzerine bizde raporlarımızı sürekli olarak merkez teşkilatına gönderen bir yapı içerisinde var olan bir teşkilatız.
Rakamlarla bakacak olursak neyimiz var? Bu rakamlar son olarak düzenlediğim rakamlar. 81 ilimiz, 919 ilçemiz, 439 bucak’ımız ve mahalle köy bulunmak üzere belediye sayılarında düşme oldu. 2 binin üzerinde olan belediye, büyük şehir belediyelerindeki belde belediyeleri kapatılınca toplam olarak 1394 belediye kaldı. Bunlarda bizim kendi yapımız içerisinde, mülki idare yapısı içerisinde bilmemiz gereken rakamlardır.
“Bizim kültürümüzde mülki idare amirine nasıl bir bakış var?”
Bizim kültürümüzde mülki idare amirine nasıl bir bakış var? Mülki idare deyince bizim inancımızda, kültürümüzde bugüne kadar gelen yakın sayılabilecek, dolayısıyla hürmet gösterilen, ona karşı çıkmamayı gösteren bir geleneğinde sahibiyiz. Adil yönetici olma sıfatıyla birlikte bir kurtuluş vesilesi olarak da bizim kaynaklarımızda geçen, kurtulan, hesabı kolay olan kişilerin yöneticiler ama başına bir adili de koyarak söylenen bir durumumuz var. Osmanlıda da valilik var, eyalet sistemimiz orada da var sancak, kaza gibi alt bölümleri var. Hatta Osmanlıda valilik sistemi güçlü bir sistem. Bazen valiler merkeze kafa tutabilecek kadar yaşanan örnekleri vardır. Dönemine göre güçlü olan bir yapıya sahip. Dolayısıyla mülki idarenin görevleri olarak, teşkilat içindeki yeri olarak ve halk nezdinde yeri olarak bu genel çerçeveyi çizdikten sonra yapmış olduğumuz anket çalışmasındaki verileri beraberce bir görmüş olalım. Bizim yapmış olduğumuz anket çalışmasında 35 ilden 3 bin 50 kişinin katılımıyla anket çalışması yapıldı, algı nedir bu anlaşılmaya çalışıldı. Maalesef Bilecik yok içerisinde ama dağılımını gördüğümüzde Türkiye’nin bir genel olarak görüşünü yansıtabilecek her bölgeden temsilcinin olduğunu görebileceğimiz bir yapı içerisinde oldu. Bu çalışma yalnızca vatandaş algısına yönelik değildi. Sivil toplum, medya ve değişik meslek grupları algısı olarak yapıldı.
“Yaptığımız anketlerde bizim karnemiz orta olmuş”
Yaptığımız anketlerin kategorilerinde mülki idare amirliği iyi kategorisine girmemiş. Ama kötü kategorisine de girmemiş. Bizim karnemiz orta olmuş. 3 bin 50 kişi bize %50 civarında hem Belediye Başkanına, hem Kaymakama, hem Valiye demiş ki ben burada sizi çok başarılı bulmuyorum ama hakkınızı da yemeyeyim, başarısızda bulmuyorum demiş.
Son yıllarda öne çıkan, aralığı ve etkisi artan kurumlar hangisi diye sorduğumuzda yine mülki idare aleyhine bir sonuç olarak belediyelerin öne çıktığını görüyoruz. Valilik etkisi artan kurumdur imajı %16, Kaymakamlık %12, Belediye etkisi artan kurumdur algısı %41, Emniyet %4, Muhtarlık %2 algıları olmuş. Özellikle demokratik bir seçim yaptım. Lehimize olanları koyup, aleyhimize olanları söylememek gibi bir yolu seçtim.
“Bizim kültürümüzde mülki idare amirliğine hürmet gösterilmiştir”
Mülki idarenin devlet teşkilatı içindeki yerini ve görevlerini anlatan Vali Nayir, "Bizim kültürümüzde ve tarihimizde mülki idare amirliği, önemli sayılmış, hürmet gösterilmiştir. Adil yönetici olma sıfatı bir kurtuluş vesilesi gösterilmiştir. Biz bir limanız, sığınacak yeriz. Vatandaş için de memur için de sığınacak yeriz. Baskıya kalan memur da bize sığınıyor, istediği hizmeti alamayan vatandaş da bize sığınıyor" diye konuştu.
Kaymakamlık yaptığı dönemlerde yaşadığı olaylardan bazı örnekler veren Vali Nayir'a, Şeyh Edebali Üniversite Rektörü Azim Özcan, etkinlik sonunda üniversitenin anı tabağını hediye etti.
Programa, 2. Jandarma Eğitim Tugay Komutanı Tuğgeneral Halis Zafer Koç, Vali Yardımcıları Süleyman Deniz ve Mustafa Güney, Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürü Mesut Çetin, 9. Alay Jandarma Eğitim Komutanı Albay Mehmet Yiğit, öğretim üyeleri, Polis Meslek Eğitim Merkezi ve üniversite öğrencileri ile vatandaşlar katıldı. CANER ALKAN