Türk Dünyası’nın ortak bayramı Nevruz, Türklerin milli, manevi, felsefi, sosyal, estetik düşünceleriyle şekilleniyor ve milli kültürün oluşmasında önemli rol oynuyor. Türk kültüründe Nevruz’un asıl anlamı doğanın yani tabiatın canlanması. Çoğu araştırmacıya göre Nevruz bir anlamda yeniden dirilişin bayramı.
Nevruz nedir?
Nevruz, Türklerin milli, manevi, felsefi, sosyal, estetik düşünceleriyle şekillenen ve milli kültürün oluşmasında önemli görevler üstlenen bir bayram.
Türk kültüründe Nevruz’un asıl anlamı doğanın canlanması. Çoğu araştırmacıya göre Nevruz bir bakıma yeniden dirilişin bayramı.”Baharın gelişiyle ilgili Hunlar döneminde yapılan kutlamalarda at yarışlarının, ok atma yarışlarının düzenlendiğini, sonraki dönemlerdeki Türklerde ise güreş müsabakalarının ve çeşitli yiğitlik gösterilerinin yapıldığını kaynaklardan öğreniyoruz. Nevruz, tarıma ve hayvancılığa bağlı yaşam süren Türk’ün anlayışında hep sevinç kaynağı, yaşam belirtisi ve geçim garantisi olarak görüldü.”
“Kuşkusuz Türkler dışında bölge halklarının da Nevruz’u kutladıklarını biliyoruz. Bu gayet doğaldır, kültürler arasında etkileşim tarih boyu görülen bir durumdur. Türkler sadece Nevruz ismini kullanmıyorlar. Nevruz ile beraber Ergenekon isminin de kullanıldığını ve 21 Mart tarihinin Türklerin Ergenekon’dan çıkış günü olarak da kabul edildiği biliniyor.
Asırlardır devam eden demir dövme, Göktürklerden kalma bir gelenek.
Oğuz Kağan destanında, Oğuz’un doğumuyla ağaçların yeşerdiği, çiçeklerin açtığı, yeni bir hayatın başladığı ve bundan dolayı büyük bir şenlik yapıldığı, bugüne Oğuz günü/yeni gün/Nevruz adı verildiği biliniyor.
Türkistan coğrafyasında yapılan arkeolojik çalışmalar sırasında bulunan çanak, çömlek ve taşlarda bulunan Türklere ait Nevruz törenlerini gösteren çeşitli resimler; Türkmenistan’ın Nisa bölgesinde ele geçen kemikten yapılmış kadehteki resimler, Nevruz Bayramı’nın çok eski zamanlardan beri kutlandığını gösteriyor.
ERTUĞRUL GAZİ’NİN TÜRBESİ ETRAFINDA BAYRAM YAPILIYORDU
Nevruz kutlamaları Selçuklu ve Osmanlı’da da yapılıyordu.
Osmanlı devrinde de Nevruz’un, oldukça canlı bir biçimde kutlandığı biliniyor. Bu kutlamalarda Kayı Boyu’na mensup Karakeçili aşiretinin 21 Mart tarihinde Ertuğrul Gazi’nin türbesi etrafında toplanarak burada bayram yapıyorlardı.
Osmanlı devrinde 21 Mart günü padişahın da katılımıyla çeşitli etkinlikler yapılıyor, etkinliklerde sultan Nevruz tebriklerini kabul ediyor, halk Nevruz’u kutluyordu.
Nevruz şenliklerinde bulunduğu gün olması hasebiyle, 21 Mart tarihi Nevruz-ı Sultanî yani sultana mahsus, sultan tarafından veya sultanın katılmasıyla kutlanan Nevruz günü olması bakımından böyle bir isim aldığı söyleniyor.
“Nevruz, Türk’ün tarihini ve kültürel değerlerini öne çıkarıyor”
Eski zamanlarda olduğu gibi sırf Nevruz bayramında meydanlarda maharetlerini sergileyen pehlivanlar, ip üzerinde yürüyen, çeşitli kostümler giyerek halkı eğlendiren sanatçılar bayrama renk katarlar.
Nevruz kutlamaları 1 hafta sürüyor
Türk Dünyası’nda Nevruz kutlamaları bir hafta öncesinden başlıyor.
Kutlamaların gelenekleri arasında buğday çimi yetiştirme, bayram temizliği yapma, bugüne özel pilavlar hazırlama, yumurta boyama, süsleme ve ateş yakma başta geliyor.
Nevruz’da yeni kıyafetler giymek, süslenmek, ateşin üzerinden atlamak gibi gelenekler de yerine getiriliyor.
Birlik ve beraberliğin sağlanmasında büyük bir yaptırım gücü olan Nevruz’da anne-baba, büyükler, konu komşu, eş dost ve hastalar birtakım hediyelerle ziyaret ediliyor, küskünler barıştırılıyor. Nevruz aynı zamanda işe başlama günü olarak kabul ediliyor. Özellikle tarımla uğraşanlar bayramdan sonra işe başlıyor.
